11 Aralık 2019 Çarşamba

GÖNEN ANTİK ÇAĞ TARİHİ



ANTİK ÇAĞDA GÖNEN

Derleyen; Gürol DEMİR

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


PANDAROS, kargıyla vurur Diomedes’i, ne var ki,                                                                                     6
Lykia’lıyiğitin kargısı delemez Akha’lının zırhını,
Tanrıça Athena’nın yönettiği Diomedes’in
Kargısıyla canını alır Pandaros’un.

Bu korkunç çarpışmada ise koruyucu Apollon Aineias’ı korumak zorundadır, kendi yetiştirdiği ünlü okçuyu feda etmekten başka çare bulamaz.

(İliada V.-275)
Lykaon’un alımlı oğlu seslendi, dedi ki;
‘’ Herkesi şaşırtan Tydeus’un yürekli, yiğit oğlu,
attığım acı ok sana boyun eğdirmedi, ama
kargımla deneyeceğim bir de ‘’
 Böyle dedi, uzun gölgeli kargısını salladı attı,
Teudosoğlu’nu (Diomedes) kalkanından vuru.
Tunç temren uçtu gitti, dayandı zırha.
Bağıdı Lykaon’un alımlı oğlu :
 ‘’ Vuruldun işte, bağrın delindi,
büyük bir ün verdin bana,
sanmam dayanasın uzun zaman ‘’
  Yaman Diomedes hiç sarsılmadı, dedi ki :
 ‘’ Yanlışın var, vuramadın beni,
ama iş bununla bitecek sanma,
biriniz yere düşmeden bırakmam sizi,
bırakmam kızgın Ares’i kana doyurmadan ‘’
  Böyle dedi, savurdu attı kargısını,
Athena yöneltti kargıyı buruna doğru, gözün alt yanına,
Kargı geçti ak dişlerini,
bükülmez tunç kesti dilin dibinden,
alt çenesinden çıkıverdi.
  Devrildi arabadan, çangırdadı üstünde nesi varsa,
çevik ayaklı atlar geriledi.
Olduğu yerde kesildi soluğu tükendi gücü.
  Kocaman Kargısı, kalkanıyla Aineias yere atladı,
Akhalar gelip götürmesinler diye ölüyü.
Gücüne güvenen arslan gibi dolaştı çevresinde,
öldürmek için yanıyordu karşısına çıkanı,
korkunç çığlıklar atıyordu.

AİNEİAS :
( Strabon XII –XIII –XIV sayfa 79)
Troia’lıları Hektor ve Aineias yönetiyordu. Dardanos’lularAnkhites’in yiğit oğlunun komutasında onları izliyordu. Ozan daima Troia’lıların  danışmanı Aineias diye bahseder.
AİNEİAS, Troia savaşından sonra toplayabildiği halkıyla Ege Denizine açılmış.  Vergilüs onunla ilgili AİNEİAS DESTANINI yazmıştır. Aineas birçok maceralı yolculuktan sonra orta İtalya’da Lat Prenslerinden birini kızıyla evlenmiş, Latinler ve devamında Roma İmparatorluğu doğmuştur.
( Bilge Umar – Türkiyedeki Tarihsel Adlar)
İlion destanında oldukça önemli yeri bulunan, Vergilüs’ün yapıtı Aeneisdestanında başrole çıkan Troia’lı yurtdaşımız bey oğlu; üstelik anası da tanrıça Aphorodite imiş.

AİSEPOS :
(Bilge Umar – Türkiyedeki Tarihsel Adlar)
GönenÇayı’nın Luwi/Pelasgos dilinden delme adının Helen ağzında büründüğü biçim.   7
(İliada II. 825)  Aisapa yani AİSA-PA  Aisa ırmağı olmalıdır.

Ayrı bir varsayım ise; isim Aison’dan dolayı verlimiş olabilir. AİS ismi; AltınpostArgonautlar seferini yapan İASON’un babasının adıdır.
(Argonautlar Destanı – 935 ) ..’’ Böylece kahramanlar Hellepontos’tan (Çanakkale Boğazı) geçişini tamamladılar’’..Destanda  Kapıdağını anlatırken  ‘’AİSEPOS ırmağının (Gönen Çayı) ötesine bulunmaktadır’’ denmektedir.
Yanlış anlaşılma ile gece yapılan savaşta, Kral Kyzkos ile çarpışmasında;
(Destan- 1030) ‘’ AİSON OĞLU sıçradı ve onu tam göğsünün ortasından vurdu’’ ifadesi vardır.
Aisan – Aysan soyu; yaklaşık 11, 12 değişik aile arması olan Kafkas orijinli ailedir, İsmi o nedenle almış olabilir.
Veya ASE – PSI  olarak yorumlanacak olursa beyaz ırkın atası sayılan Kafkas halklarından adigedilinde ; Sağlık- şifa suyu anlamına da gelmektedir.

MENNON :
Mitoloji Sözlüğü – Azra Erhat )
Troiasavaşına  Aityophia’dan gelerek katılan MEMNON. Şafak Tanrıça EOS ile,Troia kral soyundan TİTHONOS’UN oğludur.
MemnonTroia savaşının İlia’da da anlatılan bölümünün sonrasını ele alan ‘’ AİTHİOPİS’’ adlı destanın kahramanıdır. Yazarı Miletos’lu ARKTİNOS olan AİTHİOPİS DESTANI yitiktir.  Bulunabilirse o döneme ait birçok bilgiye ulaşılacağı aşikardır.
  İlk çağ plastik sanatının konu edindiği Memnon motifi, Marmara’ya dökülen  AİSEPOS, yani çayı ile ilgilidir. Her yıl Memnon’un kuşları Gönen Çayı ağzına gelir orada Memnon’a ağlarmış. Memnon’un savaşta ölen arkadaşlarının ruhlarını taşıyan, yahut da kendisinin küllerinden doğmuş bu kuşlar iki gruba ayrılır, birbirileriyle döğüşürlermiş. Çarpışmada ancak bir grup büsbütün yok olduktan sonra sona erermiş.
(Stabon – Antik Anadolu Coğrafyası- Dizin bölümü)
Memnon, Troia Savaşları sıarasında dayısı Priamos’un yardımına koşmuş ve savaşta ölmüştür.(amcası olmalı)
Troia ilk krallarından İLUS, İlia kurucularından, İLUS’UN oğlu LAOMEDAN ve Laomedan’ın oğlu, PRİAMOS
TİTHONOS :  (Titho = Tit oğlu demektir. – Adige dilinde)
(Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü)
Troia kralı LAOMEDAN’nın oğlu.  Priamos’un ağabeyi TİTHONOS çok yakışıklı bir gençmiş.
Şafak Tanrıça EOS onu AİTHEPHİO’YA  (Etopya) kaçırıp sarayına yerleştirmiş. Memnon’laEmathion adında iki oğulları olmuş. Şafak Tanrıçasının sevgilisine ölümsüzlüğü verdiği halde, sürekli gençliği bağışlamayı unutmasından dolayı, TİTHONOS  ihtiyarlıktan büzülüp küçülünce, EOS onu bir saraya kapatıp kimselere göstermez olmuş.
Güneşin ülkesi sayılan Aithiophia’daEOS’un da oğlu sayılan MEMNON  kral olmuş. TROİA savaşına gelip katılınca, savaşta LEONTEUS tarafından öldürülür. (Leonteus – Koronos’un oğlu, Teselyalı önder)



7 Aralık 2019 Cumartesi

GÖNEN FOTOĞRAFLARINI TOPLUYORUZ


GÖNEN TARİHİ MİRASINI KORUMA ÇALIŞMA GRUBUNDAN

İSTANBUL'DAKİ HEMŞEHRİLERİMİZE DUYURU.


Gönen Tarihi Mirasını Koruma Çalışma Grubu olarak Gönen'imizin eski fotoğraflarından bir Gönen kitabı hazırlıyoruz.

İstanbul'da yaşayan ve Ellerinde Gönen hakkında eski fotoğraflara sahip olan dostlarımız her cumartesi günü saat 13.30-17.30 arasında Kadıköy Caddebostan Kültür Merkezinde Mustafa Özcan Beye teslim edebilirler.

Fotoğraflar taranıp dijital ortama aktarıldıktan sonra iade edilecektir.
Ayrıca yayınlayacağımız kitapta resim sahibinin ismi yazılacaktır.

İlginize teşekkür ederiz.

4 Aralık 2019 Çarşamba

GÖNEN ANTİK ÇAĞ TARİHİ


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Derleyen; Gürol DEMİR



(Agamemnon ; Menelaos’un ağabeyi Miken kralıdır.)
Ares’in sevdiği Menelaos’ta  dondu kaldı, ama
okun kirişiyle sivrileri dışarda baktı ki ;
yüreği girdi yeniden göğsüne, açıldı içi.
Kral Agamemnon, Menelaos’u tuttu elinden,
konuştu boğuk boğuk hıçkırarak,
karşıladı dostları onu hıçkırıklarla:

‘’ Demek bu anlaşmayı sen ölesin, diye yaptım kardeşim,
Troia’lılara karşı AKHA’ların önüne kodum seni.
İşte çiğnediler anlaşmamızı, vurdular seni.
Kurbanların kanı boşa gitti sayılmaz, ama
arı şaraplar, el sıkışmalar boşa gitti sayılmaz.
Şimdi bir şeye karışmasa da Olympos’lu,
er geç bir gün el koyar,
kendi başları, karıları, çocuklarıyla ödetir onlara,
ben kafamla, yüreğimle iyi biliyorum bunu,
bir gün gelir yok olur kutsal İLİON.
                                                                                                                                                                                        5    

(Pandaros’un ölümüne doğru)
(İliada V.165-175)
Aineias kargı savaşına doğru yürüdü
Tanrıya benzer PANDAROS’U aradı.
Buldu Lykaon’un kusursuz güçlü oğlunu,
Geldi onula göz göze, dedi ki ;
‘’ Hani Pandaros, yayın nerede ?
Kanatlı okların, ünün hani?
Burada seninle boy ölçüşecek tek yiğit yok,
senden üstünüm diye övünemez, Lykia’da tek kişi.
Kaldır ellerini, Zeus’a yalvar yakar hadi,
at okunu şu adamın üstüne,
bak nasıl da kasıp kavurdu ortalığı,
Troia’lılara nice yıkımlar getirdi,
nice soylu yiğitleri getirdi dize,
yoksa kurbanlar kesilmedi diye
Troia’lılara bir tanrı mı öfkelendi ne ?
Ezer geçer, dinlemez tanrı öfkesi ‘’

(İliada V. 193)
Atlarım, arabam da yok ki bineyim.
Ama Lykaon’un sarayında (Zeleia’da) on bir araba durur,
yepisyeni kız gibi arabalar,
örtüler serilmiş üzerlerine,
her araba önünde iki tane at,
kızılca buğday, ak arpa yiyen atlar,
kargı atan yaşlı Lykaon demişti bana
çıktığım gün derli toplu evinden,
atlara arabaya bin demişti,
önderlik et zorlu savaşta Troia’lılara,
atları düşündüm de dinlemedim onu
-Dinleseydim ne iyi olurdu
edemezler, dedim, karınlarını doyurmadan
düşmanla kuşanmış insanlar arasında
yemsiz kalmasınlar dedim.
Bıraktım onları, İlion’a yaya geldim,
güvenmiştim yayıma.
Oysa yayım hiç yaramayacakmış işime.
Bir gün dönersem yurduma,
gözlerimle görürsem toprağımı, karımı,
yüksek çatılı büyük evimi görürsem,
gelsin o gün koparsın bir yabancı adam,
şu oku elimle kırıp atmazsam yanan ateşe
benimle boş yer gelmiş o.
   Karşılık verdi Aineias, Troia’lıların önderi, dedi ki :
‘’ Öyle deme, ikimiz, atlarımız arabalarımızla,
Elde kargı, karşı gelip şu adam,
gücümüzü denediğimiz zamana dek böyle bu.
Hadi sen gel bin arabama, görsün Diomedes Tros’un atlarını.
( DiomedesArgos Kralı)



27 Kasım 2019 Çarşamba

GÖNEN ANTİK ÇAĞTARİHİ


İKİNCİ BÖLÜM

DERLEYEN; GÜROL DEMİR


ZELEİA : ( Bige Umar – Türkiye’deki tarihsel adlar)
‘’ Mysia kenti, İliada!da ( II-823, IV. 103, 121) anılmasından, pek eski olduğu bellidir. Biga – Gönen yolu üzerinde, Gönen’in 12 km. kadar kuzeybatısında, Sarıköy’ün ve sözü geçen yolun bitişiğindeki orta yükseklikteki tepenin yamaçlarında idi.
ZELEİA şehrinin anlamı LUWİ dilinde ve ardılı dillerde ‘’ZELA – ZELE = GEÇİT –BOĞAZ’’ anlamındadır.  İA eki ise yeri belli eden, ülkeler için de kullanılan ait olan da anlamında bir takıdır. ( Türkiye – Turkia, Çekolovakia, Japonıa vb. gibi) Türkiye’deki Göller Bölgesinin ismi PSİDİA dır. Adige dilinde PSI su anlamımda, IA ise yeri belli eden takı yani SU BÖLGESİ anlamındadır.
LYKAO’dan; ( Strabon s.78 dizin bölümünde ) Troıa Kralı Piamos’unHekabe’den olan 17 çocuğundan biri olarak bahsedilir. Pandaros’ta LYKAON’UN oğlu olduğuna göre  Troia Kralı Priamos’un torunu olduğunu da kabul edebiliriz.
(Homeros II.325)
Tanrısal Aleksandros (Paris), güzel saçlı Helene’nin kocası,
güzel silahlarını kuşandı;
önce taktı bilekleri gümüş halkalı dizliklerini,
sonra kapladı göğsünü, kardeşi LYKAON’UN zırhıyla
tastamam geldi bu zırh ona..
( İliada XXI. 80)  Ama erleri süren Apollon
Peleusoğlu’nunkarşısına  Aineias’ı dikti,
Soylu bir güç koydu yüreğine,
SeiniPriamosoğlu LYKAON’A benzetmişti,

LYKAON: Troia savaşında Akhilles tarafından öldürülür.Troia’lılara karşı savaşan patroklos öldükten sonra, onu çok seven Akhilleus savaşa katılır. Skamandoros kıyısında (Küçük Menderes) öldürüp ırmağa attığı kurbanlardan biri de LYKAON’DUR.

PANDAROS: Pandaros’un adı İliada’daTroas bölgesine yerleşmiş Lykia’lıların önderi olarak geçer.  İdadağının eteğinde ZELEİA kentinden gelmiş ünlü bir okçudur. Pandaros’un babası Lykaon’dur.
Pandaros’unTroıa savaşına katılışı şöyleanlatılr.
(İliada II. 824)
..Sonra ZELİA’da oturanlar gelir. İda’nın ta dibine
Aisepos’un kara sularını içen zengin Troia’lılar.
Başlarında Lykaon’un oğlu ünlü PANDAROS’tur.
Apollon kendisi vermiştir Pandaros’a yayını

Pandoros’u tanrı Apollon’un koruduğu, yiğidin Akha yiğidi Diomedes’e meydan okurken söylediği sözlerden belli
( İliada V.102)
Ulu canlı Troia’lılar, atları mahmuzlayan erler kalkın,
vuruldu işte Akhaların en yiğidi
Lykia’dan çıktığımda yola,
Zeus’un oğlu gerçekten sürdüyse beni öne,
Sanmam dayansın zorlu okuma bu adam.

(İliada IV. 85-105)
Athene’deTroia’lıların kalabalığına karıştı
girdi Anteneroğlu güçlü kargıcıLaodokos’un kılığına,
aradı belki bulurum diye tanrıya benzer PANDAROS’U,
kusursuz, güçlü Lykaon’un oğlunu buldu ayakta,
çevresinde kalkan taşıyan sıra erler.
Aiesepos akıntılarından gelmişlerdi hepsi de.
Durdu yanında, söyledi ona şu kanatlı sözleri ;
‘’ LYKAON’UN yiğit oğlu, dinler misin beni,
tez giden bir ok atar mısın Menelaos’a, nasıl,
Troia’lıların gönlünü ününü kazanmak var işin içinde,
hoşnut etmek var en başta Kral Aleksandros’u.
Atreusoğlu yiğit Menelaos boyun eğince senin okunla,
acı dolu bir odun yığınına serilince,
sen önce ondan alırsın değerli armağanları.
Hadi dit, ünlü Menelaos’a at bir ok,
Sonra yurduna, kutsal ZELEİA kentine  dönüşünde
değerli kurbanlar kesmeyi ada, ilk kuzulardan,
ün salmış okçu Lykia’lıApolln’a ‘’
Athena böyle dedi, aklını çeldi o akılsızın.
( Menelaos; Troıa savaşına neden olan, Paris’in ‘’Aleksandrosun ‘’ kaçırdığı
Helene’nin kocası, Lakedaiman- Sparta kralı)
Pandaros gerdi yaban teke boynuzundan parlak yayını ;
Bir zamanlar pusuda dururken o,
bir kayadan atladığını görmüştü tekenin
vurmuştu göğsünden onu.
Boynuzları bir bir yapıştırmıştı bir cila ustası
bir güzel düzeltmiş, altın kanca takmıştı ucuna.

Pandaros toprağa daydı gerdi yayı,
sonra yere bıraktı onu usulcana.
Soylu arkadaşları kalkanlarını tutuyorlardı önünde,
Akha’ların cenkçi oğulları saldırmasınlar diye,
Atreusoğu yiğit Menelaos’u vurmadan o.
Kaldırdı okluğun kapağını Pandaros tam o sıra,                                                                                                         3                                                                                                                
hiç atılmamış kanatlı bir ok çıkardı,
kara acılar kaynağıydı bu ok.
Kirişin üzerine yerleştirdi zehirli oku.
Yurduna kutsal ZELEİA kentine dönüşünde
Değerli kurbanlar kesmeyi adadı, ilk kuzulardan,
ün salmış okçu Apollon’a.
Oku arka kanatlarından, kirişinden tuttu,
yaklaştırdı kirişi memesine, demiri yaya,
yusyuvarlak gerilince gıcırdadı koca yay,
kiriş inledi, sivri ok fırladı birden,
uçtu kalabalığa doğru vınlaya vınlaya.

Ama unutmadılar seni Menelos, ölümsüz mutlu tanrılar.
Zeus’un doyumluk dağıtan kızı en başta,
durdu senin önünde, önledi sivri oku,
tatlı uykuya dalan çocuğundan
bir sineği nasıl kovarsa ana,
öylece onu senin elinden uzak tuttu.
Kuşakta, altın tozundan kavuştuğu yere itti onu Athena,
İki kat zırha değdi yakıcı ok,
çarptı sımsıkı kayışa, geçti oymalı kemeri,
deldi çok işlenmiş zırhı sonra,
deldi geçti son engeli de,
kargılara karşı etini koruyan karınlığı en son.
Ok ete girdi sıyırdı bir parça.
Kara bir kam akıverdi yaradan.
Maionia’lı ya da Karia’lı bir kadın
nasıl kızıla boyarsa benek benek fildişini,
hani o fildişi avurtluk olur atlara,
saklar kadın onu evinde bir köşede,
kullanmak ister bu avurtluğu bir sürü atlı,
oysa yalnız krallara yaraşır bir süstür o,
bir onurdur hem ata, hem onu sürene,
işte tıpkı o fildişi gibi, ey Menelaos,
biçimli bacakların, güzel bileklerin boyandı kana.
Erlerin başbuğu AGAMEMNON dondu kaldı
Yaradan akan kanı görünce kara kanı.

21 Kasım 2019 Perşembe

GÖNEN ANTİK ÇAĞ TARİHİ



(Derleyen Gürol Demir)

BİRİNCİ BÖLÜM 

Günümüze ulaşan Gönen ile ilgili bilgi veren Antikçağ yazılı kaynakları: Homeros’unİliada Destanı, Heredotos’unHeredot Tarihi, Strabon’un Antik Anadolu Coğrafyası, Mitoloji Hakkında bilgiler içeren Azra Erhat’ın Mitoloji Sözlüğü, Bilge Umar’ın Türkiye’deki Tarihsel adlar, isimli araştırma kaynak kitaplarıdır.
DARDANOS: Atlas’ın kızı Elektra ile Zeus’un oğlu DARDANOS, Samontrhake (Semadirek) adasında kardeşi İASON ile birlikte yaşarmış, ( İason, AİSON’un babası. AisonArgonautlar seferinde altın postu Kolhidiya’ya ( Abhazya) giden ekibin şefi)
Dardanos adada yaşarken kardeşi İason ölüyor, bilahare adayı su basınca, bir sal üstünde karşıki kıyıya, yani Anadolu toprağına göçmek zorunda kalmış. Orada kral olan TEUKER, bölgenin en büyük ırmağı Skamandros’aadını veren Skamadros ile en büyük dağı İda’ya adını veren İDALA’nın oğluymuş.
TEUKER kızı BATLEİA’yı Dardanos’a vermiş ve öldükten sonra da tahtını.
Dardanos; kendi adını taşıyan bir şehir kurmuş. Bugün Çanakkale’nin biraz ötesinde TROIA yolunda Dardanos Tepesi diye bir tepe gösterilir. Dardanos, Teuker ölüp bölgeye kral olduktan sonra bütün bölgeye DARDANOS adı verilmiş. Dardanos böylece Troia kral soyunun atası sayılmış.
Dardanos soyunun gelişmesi İliada’da AİNEİAS’ın ağzından şöyle anlatılır.
(İliada XX.215)
Bulut devşiren Zeus, baba oldu ilkin Dardanos’a
Dardanos kurdu DARDANİE’yi,
Ölümlü insanların büyük kenti yoktu ovada,
Dardanos’lular çok pınarlı İDA’nın eteklerinde otururlardı.
Dardanos’tan ERİKHTONİOS doğdu, kral oldu,
en varlıklı adamı oldu ölümlü insanların.
On bin kısrağı otlardı çayırlarda,
Erikhtonios’tan TROS doğdu, TROIA’nın kralı.

KARKABOS: Kuzey Yunanistan’da Trakya ve Makedonya bölgelerine hüküm süren Triopas’ın oğlu. Triopas öyle zalim bir zorbaymış ki Karkabos, yurdunu kurtarmak için babasını öldürmek zorunda kalmış, sonra da suçundan arınmak için kral Tros’un yanına sığınmış. Troıa kralları ona toprak vermişler, o da ZELEİA diye bir şehir kurmuş, orada yerleşmiş. Bu nedenle KARKABOS hem ZELEİA’NIN kurucusu, hem de hem de TROIA savaşında Troıa’lılardan yana kahramanca çarpışan PANDORAS’IN atası sayılır.

ZELEİA :  (Strabon XIII kitap S.80)  İda Dağı’nın kuzey yamaçlarında bir zamanlar Amazon’ların
(A mazenı / ay anneleri – adige dilinde) da oturduğu bir kent.                                              2                                                         ZeleiaAisepos’un denize döküldüğü yerden yaklaşık seksen stadia ve Kyzikos’tan 990 stadia uzaklıkta, İda Dağının eteklerine en uca kurulmuştur.  (80 stadia= 6.208 km./ 990 stadia =70.840 km.dir)

Pandaros’a tabi olan ve içinde ZELEİA’nın bulunduğu LYKİA’yı kuzeye doğru ‘’ ikinci orak söyler’’ ve onlar ki ZELEİA’DA İDA Dağının son eteklerinde yaşadılar, zengin insanlar, Aisopos’un karanlık sularından içen TROİA’LILAR diye söz eder.

Strabon (XII-9, S.80) İliada Homeros’tan alıntı yaparak; Ida Dağı eteklerinde Zeleia’da yaşayanlar, Aisopos’un kara sularından içen APHNE’LER, Troia’lılar bunları da Lykaon’un şanlı oğlu PANDORAS tarafından yönetilmektedir.
Bahsedilen coğrafi ölçülere ve Zeleia isminin anlamına da bakıldığında bu yer bu günkü İskender köprüsünün bulunduğu yer ve her iki yakasıdır. Dikkatle incelendiğinde her iki yakada da tarihi kalıntılar vardır. Demek oluyor ki; şehir Karkabos tarafında kurulduğuna göre, ‘’ Büyük İskender’in Karabiga’da yaptığı Granikos savaşında elde etti zafer M.Ö 334 tür.’’  Dokuz yıl süren Troia Savaşı ise M.Ö 1184 -1190 yılları olarak düşünülüyor.  Pandoras, Karkabos’un torunu olduğuna göre Zelia’nın kuruluşunu tahminen Troia savaşından 50 yıl kadar geriye götürürsek, 1250 yılları olar. Demek ki köprü ve şehir, İskender’den 910 yıl öncesinde de var. Roma döneminde, Osmanlı döneminde yenilenmiş olabilir. O dönem çok önemli bir geçit. Trakya yönünden gelenler için veya Anadolu’dan Trakya tarafına geçmek isteyenler için Marmara ve Kuzeybatı Anadolu’ya kestirme ve rahat başka geçit yok.


13 Kasım 2019 Çarşamba

KARESİ VİLAYETİNE MAHSUS SALNAME'DEN ALINTIDIR




KARESİ SANCAĞINDAKİ ORMANLAR


Balıkesir kazası içindeki ormanların sahası yaklaşık sekiz yüz elli bin dönümdür. En önemlileri Sulariye, Madre, Kelendros, ve Turfal kıtaları olup bunların yanında Gülçal Ormanı da anılmaya değerdir. İşbu ormanlardan Balya ve Fırat nahiyeleri içinde bulunan Solariye ve Gülçal ormanları ak ve kızıl meşe, gürgen ve diğer ağaçları içine alarak üç yüz bin dönüm genişliğinde ve Marmara Denizi sahillerine on on beş saat uzaklıktadır.  Gövdesi değişik çapta çeşitli kereste imaline sağlam ağaçlar var ve yolları her tarafından araba yoluna uygunsa da ihracatı yoktur. Kesim ve imalatı, yurt içinde kullanılmak üzere sınırlandırılmış bulunan ve Balıkesir ve Bandırma kasabalarında satılmakta olunan bina kerestesi ve çift aygıtlarıyla odun kömürden ibarettir.
Solariye Dağının batak ve ılıca tarafında iki uygun su hazarı üretimi olan bina tahtası Balıkesir kasabasına taşınıp ulaştırılır. İvrindi nahiyesinde olan Madere Ormanı ak ve kızıl ve karaçam ve kestane ağaçlarını içermekte olup alanı yaklaşık iki yüz elli bin dönümdür.   İç ihtiyaçlar için kesilmekte ve harcanmakta olunan ağaçlardan başka olarak oralarda var olan birkaç marangozhane üretimi Aydın vilayeti içinde Bergama kasabasına ve Dikili İskelesi yoluyla dışarıya aktarılır. Kestane ağaçlarının elde edildiği yerde olan kasaba halkı tarafından toplanarak öteye beriye ulaştırılıp satılmakla bunlardan özel emirlerle uygun vergisi alınır. Anılan Madere Ormanı içinde on onbeş bin hayvan çobanlığına yetecek güzel havadar bir yaylak olup Kemer ve Emrudabad kaza ve nahiyelerinde oturanlar yaz günlerinde hayvanlarını buraya getirip otlatırlar. Yine anılan nahiyede Musluk Dağı üzerinde iki yüz orman bölgesi daha vardır ki; kapladığı ağaçların cinsi çoğunlukla ak, kara ve kızılçamla biraz da meşeden ibaret olup yolları sarp ve düzensiz bir halde ve sahile on on iki saat uzaklıkta bulunduğundan ihracatı yoktur.
Kepsut nahiyesinde var olan Kelendros ve Turfal Dağı ormanları iki yüz yirmi bin dönümden ibaret olarak çoğunlukla ak, karaçam ve bir az da meşe ağaçlarını kaplar. Kesimi az olup suya dayanıklı odunun imal ve ihraç edildiği yapı tahtasının bir kısmı Hüdavendigar Vilayeti içinde bulunan Kirmasti kasabasına bir kısmı Balıkesir’e aktarılır ve satılır. Bu ormanda da çok güzel bir yaylak olup civarda oturan Yörükler Orman İdaresine ödeme yaptıkları bir bedel karşılığında hayvanlarını yaz mevsiminde burada otlatırlar. İşbu orman sahile on on dört saat uzaklıktadır. Nahiye içinde bulunan Palamut Dağı ormanı otuz bin dönüm olarak Palamut meşesiyle diğer cins meşe ağaçlarıyla kaplıdır. Palamut elde edilmesi eski usullerle civarında bulunan köy halkı tarafından toplanarak satılır. Sonra İzmir ve Bandırma iskelelerine ulaştırılarak oralardan da dışarı yollanır.
Bandırma kazasında bulunan ormanlar, Sularıyla sıra dağlarının Manyas nahiyesine yakın düşen kesimlik ormanlar olup yaklaşık yüz elli bin dönümdür. Sahile uzaklığı da on on beş saatten ibarettir. Büyük ve küçük meşe ağaçlarını, gürgen ve diğer ağaçlarını kaplamakta olan işbu orman bölgesi işleme ve yakacak için sınırlandırılmıştır. Bandırma’ya gönderilen keresteler de dışarıya gönderilmeyip orada kullanılır ve satılır. Yolları araba ve diğer nakliye araçlarının hareketine uygun ve komşu köylerde bulunan halkı kereste işlemesinde yetenekli oldukları halde ihracatı yoktur.
Gönen kazasında olan Aladağ ve Gürgen ormanlarının alanı altı yüz elli bin dönümdür. Sahile uzaklığı da on beş yirmi saattir. Çeşitli kereste, gemi ve bina kerestesiyle trors ve Foça tahtası imaline uygun gövdesi çok olmak üzere ak kızıl meşe ağaçlarıyla bir miktar çam ağacı ve diğer ağaçlar bulunmaktadır. Bu ormanlardan bir zaman tersane ve Tophane-i Amire için keresteyle Foça tahtası işlenip çıkarılmışsa da tersane ve Tophane-i Amire ihtiyacı keresteler şimdilerde Biga sancağı dağlarından kesilip elde edilmektedir. Bu ormanlara yakın köylerin halkı kereste elde eder ve her çeşit kereste işlenmesinde yeteneklidir. Yolları nakliye araçlarından başka araba yolculuğuna da uygun bulunduğu gibi ormanlar arasından geçerek Marmara Denizine akmakta olan Gönen Nehri aracılığıyla ürünlerin nakli ve ihracı mümkündür.  Ama sermaye sahipleri ve tüccar tarafından ağaçların satın alınması yönüyle ihracatı azdır. İç harcamalara özel olan kesimler çeşitli keresteyle yakacaktan ve suya dayanıklı ahşabın işlendiği tahtalardan ibarettir.


23 Ekim 2019 Çarşamba

KARESİ VİLAYETİNE MAHSUS SALNAME

2.BÖLÜM


Karesi Sancağı içinde birkaç mahalde sağlığa faydalı kaplıca ve ılıcalar vardır. Bu da toprakların volkanik olduğuna delalet eden görünür işaretlerdendir. 

Karesi Vilayeti Karesi ve Biga Sancaklarına bölünmüş olup Karesi Sancağına sonradan katılan kazalar, nahiyelerle beraber Giresun, İvrindi, Fırat, Balat (Balat sonradan vilayet merkezine alınmıştır.) Balya, Kepsut, vilayet merkezi olan Balıkesir, nahiyelerle beraber Marmara İmralı (Emir Ali) Paşalimanı, Kapıdağı, Erdek, nahiyeleriyle beraber Edincik, Manyas, Bandırma, Gönen, nahiyeleriyle beraber Emrutabat, Ünye, Edremit, Ayvalık, Kemer Edremit, Bigadiç ve Sındırgıdır.
Biga sancağının kazaları da; nahiyeleriyle beraber Erenköy, Liva merkezi olan Kala-yı Sultaniye; nahiyeleriyle beraber Bayramiş, Kumkale, Ezinee (Kazdağı Pazar); Ayvacık(Kızılcatuzla), nahiyeleriyle beraber Dimetoka, Çan, Biga, Lâpseki kazalarıdır.

Vilayetin genel nüfusu erkekler, kadınlar, Müslüman, Müslüman olmayan, yerli ve yabancı 397689 olup 280373 adedi Karesi Sancağında 117316 adedi Biga Sancağındadır.

Vilayetin topraklarının zirai kabiliyeti yüksek olup her çeşit hububat yetiştirilir. Endüstri mahsullerinden afyon ve pamuk Balıkesir ve çevresi güneyinde, Keten ile kenevir Manyas ve Gönen yönlerinde kaliteli ekilmektedir.

Önceleri Balıkesir çevresinde kök boya ve alçiçek çok ekilmekteyse de Avrupa’ca değeri azalınca iş bu faydalı ziraat terk edilmiştir. 

Vilayet madenler yönünden çok zengin olup simli kurşun, borasit, simli altın, krom, manganez, bakır, linyit ve demir madenleri varsa da tamamı işletilerek faydalanılmıyor. Bu da filyonların (maden damarları) azlığından çıkarma masraflarının çok para tutmasından ileri gelmektedir. Yalnız Balıkesir’e bağlı Fırat nahiyesinde Sultançayırı adlı yerde olan borasit madeni Mösyö Hanson ve Domazor Kumpanyası tarafından işletilerek tamamen faydalanılıyor. Yine anılan kazaya bağlı Balya Nahiyesinde Kocagümüş adlı simli kurşun madeninde kazı işlemleri devam olunup yıllık çıkarılan bin tonu aşan cevherler Edremit içindeki Akça İskelesi vasıtasıyla Avrupa’ya taşınmaktadır.
Vilayetin genel ormanlarının sahası dört milyon dönümü aşmakta olup bunun iki milyon yedi yüz bin dönümü Karesi Sancağındadır. Fakat Biga Sancağının ormanlarından taşıma için Menderes çayından faydalanıldığından ihracat fazladır.